Emissions Trading System 2 (ETS2)
Overzicht
ETS2 Highlights
De belangrijkste cijfers rond ETS2
ETS2 wordt geëvalueerd
ETS1 en ETS2 worden momenteel door de Commissie geëvalueerd. De Commissie wil consumenten beschermen tegen de gevolgen van sterke prijsschommelingen binnen ETS2. Uiterlijk in oktober 2027 beoordeelt zij de toepassing van ETS2 op gebouwen, wegvervoer en andere sectoren. Het is nog onduidelijk in hoeverre dit de doelstellingen van ETS2 zal beïnvloeden.
Wat onder ETS2 valt
De Europese Unie heeft ETS2 ingevoerd via de herziening van de EU-ETS-richtlijn in 2023. ETS2 vormt een afzonderlijke pijler naast het bestaande EU-ETS, doorgaans ETS1 genoemd. ETS2 heeft betrekking op CO2-emissies door de verbranding van brandstoffen in gebouwen, het wegvervoer en aanvullende sectoren; voornamelijk kleinere industriële activiteiten die nog niet onder ETS1 vallen. Het systeem vult ander beleid uit de Europese Green Deal aan en helpt lidstaten hun doelstellingen te halen onder de Effort Sharing Regulation.
ETS2 werkt stroomopwaarts en beoogt de CO2-uitstoot te beperken op basis van het beginsel ‘de vervuiler betaalt’. Gereguleerde brandstofleveranciers moeten de emissies monitoren en rapporteren die samenhangen met de brandstoffen die zij voor consumptie bestemmen, en voldoende emissierechten inleveren om die emissies te dekken. Eindgebruikers leveren zelf geen emissierechten in, al kunnen leveranciers de koolstofkosten doorberekenen in de prijzen van brandstoffen voor verwarming en vervoer.
Wie is gereguleerd en wie ondervindt de gevolgen
Brandstofleveranciers
- Praktische betekenis
- Beschikken over vergunningen, monitoren en rapporteren emissies en leveren emissierechten in.
- Relatie tot ETS2:
- Stroomopwaarts gereguleerd
Huishoudens en weggebruikers
- Praktische betekenis
- Kunnen te maken krijgen met hogere prijzen voor fossiele brandstoffen voor verwarming en vervoer. Zij leveren geen ETS2-emissierechten in. Dit kan huishoudens met een laag inkomen treffen.
- Relatie tot ETS2:
- Getroffen eindgebruikers
Kleine ondernemingen
- Praktische betekenis
- Kunnen hogere energie- of vervoerskosten ondervinden en mogelijk in aanmerking komen voor steun uit goedgekeurde programma’s.
- Relatie tot ETS2:
- Getroffen eindgebruikers
Gemeenten en provincies
- Praktische betekenis
- Worden mogelijk blootgesteld aan kostenrisico’s rond bezittingen en diensten. Kunnen lokale voorbereiding en uitvoering ondersteunen, vooral voor huishoudens met een laag inkomen.
- Relatie tot ETS2:
- Getroffen en faciliterende actoren
Lidstaten
- Praktische betekenis
- Beheren ETS2, zetten inkomsten in voor klimaat- en sociale maatregelen en voeren sociale klimaatplannen uit.
- Relatie tot ETS2:
- Rol bij uitvoering en inkomsten
Tijdlijn ETS2
1 januari 2025
Vergunningen en monitoringsplannen
Gereguleerde entiteiten moesten beschikken over een emissievergunning en een goedgekeurd monitoringsplan.
2025
Monitoring en rapportage starten
Gereguleerde entiteiten beginnen emissies te monitoren binnen de ETS2-nalevingscyclus.
2026
Verificatie en sociale financiering
Gerapporteerde emissiegegevens worden onderworpen aan geaccrediteerde verificatie. Het Social Climate Fund treedt in werking.
2028
ETS2 wordt volledig operationeel
Emissierechten worden geveild voor de operationele fase. Het veilingvolume voor 2028 wordt met 30 procent verhoogd om de marktliquiditeit te ondersteunen.
30 april 2029
Eerste volledige jaarlijkse emissierapportage
Gereguleerde entiteiten rapporteren hun geverifieerde emissies over 2028.
31 mei 2029
Eerste deadline voor rapportage emissies uit 2028
Gereguleerde entiteiten leveren emissierechten in voor de geverifieerde emissies van het voorgaande jaar.
Uiterlijk 31 oktober 2031
EU-evaluatie
De Commissie evalueert ETS2, waaronder aspecten van de marktstabiliteitsreserve en de relatie met ETS1.
Hoe prijsstabiliteit werkt
ETS2 kent geen vaste maximale koolstofprijs. Gedurende de eerste twee operationele jaren kunnen aanvullende emissierechten uit de specifieke marktstabiliteitsreserve worden vrijgegeven als de prijs hoger wordt dan € 45 per ton (prijsniveau 2020), gecorrigeerd voor inflatie, of als prijzen te snel stijgen. PBL becijfert deze drempel op ongeveer € 57 per ton, gebaseerd op het prijsniveau in 2025. Het mechanisme kan onder bepaalde voorwaarden het aanbod vergroten, maar garandeert niet dat de marktprijs onder de drempel blijft.
Bronnen
- Europese Commissie. ETS2 voor gebouwen, wegvervoer en aanvullende sectoren
- Europese Commissie. Sociaal Klimaatfonds
- Europese Commissie. Nationale plannen voor het Sociaal Klimaatfonds
- Europese Unie. Richtlijn (EU) 2023/959 tot wijziging van de EU-ETS-richtlijn
- Europese Unie. Verordening (EU) 2023/955 tot oprichting van het Sociaal Klimaatfonds
- Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Het ETS2 en de gevolgen voor Nederlandse huishoudens, 11 mei 2026
- Rijksoverheid. Nationaal Isolatieprogramma