Start een ondernemersfonds voor het stimuleren van circulaire bedrijventerreinen

Hoe pas je dit instrument toe?

Een ondernemingsfonds biedt een oplossing voor de volgende belemmeringen rond verduurzaming van bedrijventerreinen:

De gemeente heeft beperkte zeggenschap over de verduurzaming van bedrijven. Door een ondernemingsfonds of specifieker een circulair fonds op te richten, kan de gemeente toch invloed uitoefenen op de verduurzaming. De heffing van de belasting geeft een prikkel aan ondernemers om zich te verenigen en plannen te maken om aanspraak te maken op de gelden.

Veel ondernemers en eigenaren in een horecagebied zijn bereid om de kwaliteit van de bedrijfsomgeving te verbeteren als iedereen maar meebetaalt. Met een ondernemersfonds wordt een belasting voor alle ondernemers in de gemeente of in een specifiek gebied geheven, ook voor de bedrijven die geen onderdeel zijn van de Stichting Ondernemersfonds. De stichting krijgt vervolgens het bedrag terug in de vorm van een subsidie. Op deze manier wordt gewaarborgd dat iedere ondernemer meebetaalt aan bijvoorbeeld het verduurzamen van hun bedrijventerrein.

Bedrijventerreinen hebben vaak moeite om zich te verenigen rond investeringen in duurzaamheid. Dit zijn vaak grote investeringen en kosten veel geld. De subsidie die aan de Stichting Ondernemersfonds wordt verstrekt, kan deze kosten (deels) dekken. Op deze manier kan de gemeente verduurzaming vanuit ondernemers aanmoedigen. Daarbij moedigt het ondernemers aan zich te verenigen om aanspraak te maken op het geld.

Gemeenten hebben vaak moeite om ondernemers te bereiken. Het opzetten van een ondernemersfonds moedigt ondernemers aan om zich te verenigen en aanspraak te maken op subsidie. In de praktijk zie je vaak dat gemeenten deze stichtingen ook gebruiken als aanspreekpunt voor ondernemers uit dat specifieke gebied. Zo wordt de afstand tussen de gemeente en haar ondernemers kleiner.

Het oprichten van een ondernemersfonds biedt kansen voor de gemeente. Zo kan de gemeente stimuleren dat ondernemers in plannen van bestaande fondsen verduurzaming opnemen. De gemeente kan ook proactief draagvlak proberen te verkrijgen onder ondernemers om een plan voor het fonds rond duurzaamheid in te dienen. Dit kan de gemeente doen door actief bedrijven te benaderen of hier een oproep/uitvraag voor te doen. Dit is vaak wel aan te raden, want vanwege het gebrek aan een draagvlakmeting bij ondernemersfonds zien we dat de organisatiegraad van ondernemers lager ligt dan bijvoorbeeld bij een BIZ.

In de praktijk

n Leiden is het eerste gemeentebrede ondernemersfonds van Nederland opgericht. Sinds 2005 wordt door middel van een heffing op de OZB voor niet-woningen het fonds gevuld. Dit geld wordt ingezet om activiteiten en projecten voor ondernemers en winkeliers te bekostigen.

De gemeente Utrecht heeft het Ondernemersfonds Utrecht (OfU) opgezet. Uit dit fonds worden veel uiteenlopende projecten betaald, van camerabeveiliging op industrieterreinen tot projecten rond duurzaamheid. Het fonds wordt gefinancierd door middel van een verhoogde heffing op de OZB voor niet-woningen.

Dordrecht heeft een ondernemersfonds opgericht vanuit de OZB-belasting en delen uit reclamebelasting. In totaal zijn er 25 gebieden die het geld uit het fonds gebruiken voor projecten rond bijvoorbeeld vergroening, biodiversiteit, feestverlichting, marketing en onderwijs.

Daarbij zijn tal van reclamebelastingfondsen in gemeenten die ongeveer hetzelfde fungeren als BIZ-zen.

Juridische toelichting

Op grond van de Gemeentewet en Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) wordt onroerendezaakbelasting (OZB) geheven. De wet beschrijft verschillende wettelijke grenzen voor het verhogen van het tarief van de OZB voor het ondernemersfonds door de gemeente. De gemeente mag bijvoorbeeld alleen gemeentebreed OZB heffen en niet in een specifiek gebied.