Stimuleer afvalpreventie met een convenant
Een convenant helpt gemeenten en ondernemers om vrijwillige afspraken te maken over afvalpreventie, hergebruik en zwerfafvalreductie, als opstap naar structurele juridische maatregelen.
Hoe pas je dit instrument toe?
De gemeente kan in een convenant met ondernemers en andere relevante partijen afspraken vastleggen over het verminderen van zwerfafval en het stimuleren van herbruikbare alternatieven. De betrokken partijen kunnen gezamenlijk doelen formuleren en afspraken vastleggen over hun bijdrage aan afvalpreventie.
In een convenant kunnen bijvoorbeeld afspraken worden gemaakt over:
- het verminderen van wegwerpproducten, zoals bekers en voedselverpakkingen
- het inzetten op herbruikbare systemen of retourstromen
- gezamenlijke schoonmaakacties of het plaatsen van extra voorzieningen
- communicatie en gedragsstimulering richting bezoekers en klanten
Deze afspraken kunnen per gebied worden gemaakt, bijvoorbeeld binnen winkelstraten of horeca‑zones, maar ook in ketenverband, waarbij alle betrokken partijen zich committeren aan samenwerking en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Hoewel naleving niet juridisch kan worden afgedwongen, kan binding worden versterkt door voordelen of ondersteuning te koppelen aan deelname, zoals gezamenlijke promotie, toegang tot faciliteiten of subsidies. Daarmee wordt voorkomen dat deelnemers zich benadeeld voelen ten opzichte van partijen die niet meedoen.
Daarnaast is het ook mogelijk om meerdere onderwerpen te regelen in een convenant. Een voorbeeld hiervan is een convenant over verduurzaming horeca, waarbij het stimuleren van het gebruik van herbruikbare verpakking als onderdeel wordt meegenomen. Een ander voorbeeld kan zijn om met supermarkten of fastfoodketens te werken aan verduurzaming door in te zetten op plastic-vrij of door geen bonnetjes meer uit te geven.
In de praktijk
Bij ons zijn nog geen voorbeelden bekend van dit instrument. Ga jij er mee aan de slag? Laat het ons dan weten.
Voorwaarden
Om de afvalvermindering te kunnen stimuleren heeft een concreet en juridisch afdwingbaar convenant de voorkeur. De juridische afdwingbaarheid van een convenant hangt af van de inhoud, de bedoeling van de partijen, de gewekte verwachtingen en de omstandigheden.
In de praktijk wordt in veel convenanten nog opgenomen dat deze ‘juridisch niet afdwingbaar’ zijn en ‘onmiddellijk opzegbaar’. Op de volgende manier kun je ervoor zorgen dat een convenant wél juridisch bindend is:
- Neem meer en concreet te behalen (minimum)resultaten op. Zonder te spreken van ‘inspanning’. Denk daarbij ook aan tussendoelen, zodat hier sneller op te sturen is. Daarnaast kunnen delen van een convenant onder wettelijke verplichtingen vallen. Dan houdt de overheid ook toezicht op de naleving van het convenant.
- Uit het convenant moet duidelijk blijken dat partijen juridisch verbonden zijn aan het door hen ondertekende convenant. Partijen nemen dus niet de uitzonderingen ‘juridisch niet afdwingbaar’ en ‘onmiddellijk opzegbaar’ op in het convenant.
- Partijen kunnen afspraken maken over de wijze waarop zij eventuele geschillen oplossen. Zoals met uitgebreide onderhandeling of mediation. Dit kan worden vastgelegd in een regeling in het convenant. Daarnaast wordt de manier van handhaving op de afspraken uit het convenant vastgelegd in het convenant. Op die manier is maatwerk te ontwikkelen.
| Rechtsgebied | Privaatrecht > Contracten |
| Citeertitel | Burgerlijk Wetboek |
| Artikel | 6.127 WB |
| Geldig vanaf | Invalid Date |